Монгол улсынхаа дархан хилийг соргогоор сахин хамгаалах үүрэгтэй хилийн цэрэг торгон шугамны цаахна амьдардаг хужаа охинд сэтгэл алдан дуралчихаад нус нулимсандаа холилдон алийгаа алдаж байгаа тухай манай нэгэн нэртэй поп дуучин клип хийлгэсэнийг хятадууд ихэд шимтэн сонирхож, 2 орны урлагийн салбарт гарсан томоохон амжилт хэмээн өндрөөр үнэлсэн тухай сонсоогүй ховор байх. Тэгвэл сүүлийн үед хилийн цэргийн салбар маань урд хөршийнхөнтэй гүн зузаан хэлхээ холбоог тун сайн тогтоож байх шиг санагдана. Манай улс 1963 онд Хятад улстай хамтран хилийн шугамаа тогтоож түүнээс хойш энэ цагийг хүртэл хоёр орны хүлээн зөвшөөрсөн бүсээс дотогшоо аль алиных нь хилийн багана байх ёсгүй хэмээн хуульчилж дархалсан билээ. Тухайн үед Жоу Эньлай, Ж.Самбуу 2 бараг л харандаа бариад газрын зураг дээрх см бүрийг нарийн тооцож гаргасан дархан хилийн шугам 5н жилийн дараа гэхэд маш их өөрчлөгдөж хятадууд манай газар нутгаас бага багаар хумслан хулгайлж эхэлсэнийг ахмад дайчид харамсан ярьдаг юм. Жишээ нь 1963 оны хэлэлцээрээр хятад Монголын хилийг тогтоосон шугамаар бол хятадын хилийн тэмдэгт Халх голын Жимст хэмээх салаа тохойноос 500 метр зайтай байсан атал өнөөдөр голынхоо баруун эрэгт гарчихсан Халх голын нэгэн хэсэг нь хятадын нутагт орчихсон байдаг аж. Энэ мэтчилэн алд ахиж, дэлэм ухрахын үлгэрээр 1963 оноос хойш хятадууд Монгол орны газар нутгаас 200 км газар хумслаж чадсан гэдгийг нэгэн геологич залуу нотлох баримттай нь бариад явж байсан удаа ч бий. Тэгвэл өнөөдөр 1963 оны гэрээг зөрчин БНХАУ-ын хилийн тэмдэгт бүр Монгол улсын нийслэл хотын төвд хил хамгаалах ерөнхий газрын хашаанд дотор орж ирээд данхайтал босчихсон байна гэвэл та үнэмших үү. Хилийн цэргийнхэн уг баганыг дурсгалын шинж чанартай зүйл хэмээн тайлбарлаж байна гэсэн. 1963 оны 2 улсын хилийг тогтоосоны дурсгалд зориулж босгосон багана юм гэвэл тийм биш! 2002 он гэсэн бичиг баганан дээр нь байгааг үзэхэд саяхан дурсгаж авсан хятадын хилийн тэмдэг бололтой. Харин уг баганан дээрхи дугаар нь 815 гэсэн тоотой байгаа нь бүр ч сэжиглүүштэй. Учир нь хятадууд 8-р сарын 15-нд Монголчуудын эсрэг "Улаан алчууртаны" бослогыг эхлүүлсэн "Еэвэн сарын баяр"-аа өнөөдөр хүртэл тэмдэглэдэг билээ. Монголчуудыг бүгдийг нь алъя гэсэн бичиг еэвэн дотор хийж тараагаад өдрийнхөө тоотой баганыг хилийн цэргийн хашаан дотор зоож орхисон нь магадгүй хужаа нарын фенг шүтэй холбоотой далдын зан үйл юм билүү гэсэн сэтгэгдэл өөрийн эрхгүй төрнө. Түүнээс гадна өнгөрсөн зуны наадмын үеэр Монгол улсын маань төрийн далбааны соёмбо үсгийг зориуд өөрчилж галын оронд 6-н дэлбээтэй бадамлянхуа цэцэг дээр нь 5-н хошуу зурсан тугийг Монгол дахь хужаа нар зориуд үйлдэн тараасаныг манай нэртэй баячууд хүртэл мэдэхгүй машин дээрээ хатгачихсан давхиж явсан байгаа юм. Газар нутгийг маань зөөлөн аргаар эрхэндээ оруулах гэсэн дотор иргэдийн үйл ажиллагаа ийнхүү улам бүр нарийсан чангарч, Монголчуудыг хядсан өдрийнхөө тоогоор билэгдсэн хилийн тоот багана хийгээд Монгол улсын хил хамгаалдаг ерөнхий газрын хашаан дотор нь хүндэтгэлтэй нь аргагүй зоочихсон байгаа нь ХУЖАА нарын тоог цөөлөн хөөж гаргах үйл ажиллагааг цаг нь болсон юм биш үү гэж бодоход хүргэж байна. Оросын нийслэл Москвад хил хамгаалдаг газрын хашаан дотор хятадын хилийн тэмдэгт дурсгал маягтай боссон бол захын жаал хуга цохиод хаячих байсан байх даа.
Энэ бол Монгол улсын туг биш. Тэр од нь хужаа нарыг илэрхийлж байгаан. Харин манай туган дээр гал байдаг тэгтэл галыг нь хасаад бадамлянхуа цэцэг хиисэн байна. Тийм учраас гэрт чинь байгаа ч юм уу ер нь хаана ч байгаа энэ тугийг хуулж хаяарай. Монголчуудаа!!!
Харин энэ бол Монголд, тэр тусмаа нийслэл хотын маань төвд байгаа хятадын хилийн багана
